Na początku kolekcja LEGO zwykle nie potrzebuje żadnego systemu. Kilka zestawów, garść zapasowych elementów i jedno pudełko wystarczają. Problem zaczyna się wtedy, gdy luźnych części jest już tyle, że szukanie konkretnego elementu przerywa budowanie.
Nie istnieje jeden idealny sposób sortowania dla każdego. LEGO w swoim poradniku wymienia cztery popularne podejścia: według koloru, zestawu, rozmiaru i typu części. W praktyce wraz ze wzrostem kolekcji najbardziej użyteczny staje się zwykle podział według rodzaju elementu, a dopiero później — przy bardzo dużych zbiorach — rozdzielanie poszczególnych typów jeszcze dokładniej.
Najpierw odpowiedz na jedno pytanie: do czego używasz kolekcji?
Inaczej warto przechowywać klocki, jeśli przede wszystkim składasz zestawy i chcesz je później odtworzyć, a inaczej, jeśli budujesz własne konstrukcje. Dla kolekcjonera zestawów logiczne może być trzymanie elementów razem z instrukcją albo w podpisanym pojemniku przypisanym do konkretnego numeru zestawu. Dla osoby budującej MOC-i taki układ szybko staje się ograniczeniem, bo część potrzebna do nowej konstrukcji może być zamknięta w jednym z kilkudziesięciu pudełek.
Dlatego zanim kupisz organizery, szufladki i etykiety, ustal cel: szybkie odtwarzanie zestawów czy szybkie znajdowanie części do własnych projektów.
Mała kolekcja: nie komplikuj
Jeśli masz kilka tysięcy elementów lub mniej, bardzo szczegółowe sortowanie może zabierać więcej czasu niż samo szukanie. Na tym etapie wystarczą szerokie grupy.
Dobrym początkiem jest podział na przykład na:
- bricks — klasyczne klocki,
- plates — płytki,
- tiles — gładkie płytki,
- slopes i elementy zakrzywione,
- Technic,
- części minifigurek i akcesoria,
- pozostałe elementy specjalne.
Brick Architect proponuje jeszcze prostszy punkt startu: trzy pojemniki — bricks, plates i other. Już taki podział zmniejsza obszar poszukiwań konkretnej części bez tworzenia rozbudowanego systemu.
Sortowanie po kolorze wygląda dobrze, ale ma wadę
Podział według kolorów jest intuicyjny. Czerwone do czerwonych, czarne do czarnych, białe do białych. Sprawdza się przy niewielkiej kolekcji, szczególnie jeśli często budujesz według kolorystycznego klucza.
Problem pojawia się wtedy, gdy w jednym pojemniku znajduje się kilkaset czarnych elementów o różnych kształtach. Znalezienie czarnej płytki 1×2 wśród innych czarnych części może być trudniejsze niż znalezienie jej w pojemniku zawierającym wszystkie płytki 1×2 w różnych kolorach.
Dlatego przy rosnącej kolekcji warto stopniowo przechodzić od koloru do typu części.
Średnia kolekcja: sortuj według kategorii części
To moment, w którym jeden pojemnik „plates” zaczyna być zbyt pełny. Nie trzeba jednak od razu tworzyć osobnej szuflady dla każdego numeru elementu.
Lepszym rozwiązaniem jest rozbicie szerokich kategorii na mniejsze grupy. Przykładowo płytki można podzielić na zwykłe, zmodyfikowane, wedge plates i większe elementy. Podobnie osobno można trzymać zawiasy, clipy, bary, elementy SNOT czy drobne części Technic.
Najważniejsza zasada brzmi: dziel dopiero wtedy, gdy znalezienie części w danej grupie zaczyna być irytujące. System powinien wynikać z realnego problemu, a nie z potrzeby zapełnienia organizera.
Duża kolekcja: typ części ważniejszy niż kolor
Przy dziesiątkach tysięcy elementów dokładniejsze sortowanie zaczyna oszczędzać czas. Brick Architect klasyfikuje duże kolekcje jako zbiory liczące ponad 50 tysięcy części i wskazuje, że często są one sortowane według konkretnego typu elementu, z wieloma kolorami w jednej przegródce.
W praktyce oznacza to osobne miejsce dla często używanych elementów: konkretnych płytek, tile’i, bracketów, zawiasów czy clipów. Rzadkie części nadal mogą pozostać w szerszych kategoriach.
Nie ma sensu tworzyć identycznego poziomu szczegółowości dla wszystkich elementów. Pojemnik z dziesięcioma rzadkimi częściami specjalnymi może pozostać wspólny, podczas gdy setki plate 1×2 zasługują na własną przegródkę.
A co z trzymaniem klocków według zestawów?
To dobre rozwiązanie dla osób, które chcą zachować możliwość szybkiego ponownego złożenia konkretnego modelu. Jeśli jednak regularnie budujesz własne konstrukcje, przechowywanie według zestawów utrudnia korzystanie z całej kolekcji jako wspólnej puli części.
Można też stosować system mieszany: kompletne, kolekcjonerskie zestawy trzymać osobno, a pozostałe elementy sortować według typu.
Nie kupuj pojemników przed stworzeniem systemu
Łatwo zacząć od zakupu dużej liczby identycznych organizerów. Po kilku miesiącach może się jednak okazać, że połowa przegródek jest za mała dla jednych kategorii i za duża dla innych.
Najpierw warto posortować kolekcję tymczasowo — nawet do zwykłych pudełek lub woreczków — i zobaczyć, które grupy są największe oraz z których korzystasz najczęściej. Dopiero potem dobierać stałe pojemniki.
Etykiety i „pudełko do późniejszego sortowania”
Im bardziej rozbudowany system, tym bardziej pomagają etykiety. Nazwa kategorii, niewielki rysunek albo numer części mogą znacząco przyspieszyć odkładanie elementów na miejsce.
Przydaje się też jeden pojemnik na części oczekujące na sortowanie. Dzięki temu po zakończeniu budowania nie trzeba od razu rozdzielać kilkudziesięciu elementów do odpowiednich szuflad. Ważne tylko, aby taki pojemnik nie stał się drugim, niesortowanym magazynem.
Cyfrowy katalog przy większej kolekcji
Fizyczne sortowanie odpowiada na pytanie „gdzie jest część?”, ale przy dużej kolekcji pojawia się drugie: „czy w ogóle ją mam?”. Rebrickable pozwala prowadzić listy posiadanych zestawów oraz osobne listy luźnych części. Dzięki temu można katalogować elementy niezależnie od ich fizycznego miejsca przechowywania.
Nie każdy potrzebuje cyfrowej ewidencji. Jeżeli jednak regularnie kupujesz części do MOC-ów albo sprawdzasz, co możesz zbudować z już posiadanych elementów, katalog zaczyna mieć realną wartość.
Jak przechowywać klocki, żeby im nie szkodzić?
Sam system sortowania to nie wszystko. LEGO zaleca przechowywanie klocków w suchym miejscu, z dala od źródeł ciepła i bez bezpośredniego światła słonecznego. Producent ostrzega również przed temperaturami przekraczającymi 40°C, ponieważ z czasem mogą wpływać na kruchość lub odbarwienie elementów.
Dlatego przezroczyste szufladki ustawione przy nasłonecznionym oknie mogą być wygodne, ale niekoniecznie są dobrym miejscem na wieloletnie przechowywanie kolekcji.
Najlepszy system to taki, którego faktycznie używasz
Nie trzeba od razu sortować całej kolekcji według numerów części. Najbardziej praktyczny system zwykle rozwija się etapami: jedno pudełko → kilka szerokich kategorii → podział według typów → osobne miejsce dla najczęściej używanych części.
Jeżeli znalezienie elementu jest szybkie, a odkładanie go na miejsce nie staje się osobnym hobby, system działa. Kiedy przestaje — to sygnał, że warto podzielić jedną z kategorii bardziej szczegółowo.
