LEGO nadal będzie się procesować o kurtkę z Queer Eye. Sąd zostawił główne roszczenia copyrightowe

Spór o kurtkę z zestawu 10291 Queer Eye – The Fab 5 Loft nie kończy się na tym etapie. Federalny sąd w Connecticut częściowo uwzględnił, a częściowo odrzucił wniosek LEGO o summary judgment. Najważniejsze roszczenia dotyczące praw autorskich nadal pozostają w sprawie, natomiast część odnosząca się do trade dress została oddalona.

To ważne rozróżnienie. Sąd nie stwierdził jeszcze ostatecznie, że LEGO naruszyło prawa Jamesa Concannona. Nie zasądził również odszkodowania. Uznał natomiast, że w odniesieniu do głównych roszczeń copyrightowych istnieją kwestie, których nie można rozstrzygnąć na tym etapie bez dalszego postępowania.

Skąd wzięła się sporna kurtka

James Concannon jest amerykańskim artystą i projektantem znanym z ręcznie malowanych ubrań. W 2018 roku stworzył dla Antoniego Porowskiego, jednego z prowadzących programu Queer Eye, czarną skórzaną kurtkę ozdobioną własnymi grafikami i charakterystycznym liternictwem.

Concannon wcześniej współpracował pośrednio z produkcją programu. W przypadku innych jego ubrań pojawiających się w Queer Eye produkcja miała zwracać się o zgodę i podpisywać odpowiednie release’y. Sporna kurtka także pojawiła się w programie, ale według dokumentów sprawy nie uzyskano dla niej osobnego zezwolenia od autora.

Jak kurtka trafiła do zestawu LEGO

LEGO uzyskało licencję związaną z Queer Eye i przygotowało zestaw przedstawiający mieszkanie oraz minifigurki prowadzących. W przypadku Antoniego Porowskiego dodano alternatywny tors stylizowany na czarną skórzaną kurtkę.

Concannon twierdzi, że ten tors odwzorowuje jego chroniony projekt i że nigdy nie udzielił LEGO licencji na wykorzystanie tej konkretnej pracy. W materiałach z wcześniejszego etapu postępowania sąd odnotował też wypowiedź projektanta LEGO, który opisywał kurtkę Antoniego jako charakterystyczny element odtworzony w wersji LEGO.

Licencja na serial nie musi oznaczać licencji na wszystko, co w nim widać

To właśnie ten element sprawy jest najciekawszy z perspektywy rynku licencjonowanych produktów.

LEGO mogło mieć prawa do wykorzystania marki Queer Eye, postaci i podobizn uczestników, ale to nie musi automatycznie obejmować niezależnych utworów należących do osób trzecich. Takim utworem może być wzór na ubraniu, grafika, obraz, tatuaż albo inny element wizualny pojawiający się na ekranie.

W sporze o kurtkę Concannona problem sprowadza się więc nie tylko do tego, czy minifigurka przypomina prawdziwy strój Porowskiego, ale również do tego, kto posiada prawa do grafiki na tym stroju i czy ktoś skutecznie udzielił prawa do jej dalszego komercyjnego wykorzystania.

Argument o dorozumianej licencji

LEGO argumentowało wcześniej, że z okoliczności można wywieść istnienie dorozumianej licencji. Skoro Concannon podarował kurtkę osobie publicznej i wiedział, że Porowski może być w niej fotografowany lub występować w mediach, miał — według tej linii argumentacji — zaakceptować szerokie wykorzystanie kurtki jako elementu jego wizerunku.

Sąd nie uznał tego za wystarczające do automatycznego zakończenia sporu. Już na wcześniejszym etapie wskazywał, że zgoda na publiczne noszenie ubrania lub pokazanie go w programie nie musi być równoznaczna ze zgodą na kopiowanie projektu i wykorzystanie go w nowym, sprzedawanym produkcie.

To rozróżnienie ma duże znaczenie. Prawo do pokazania czegoś na ekranie i prawo do stworzenia na tej podstawie nowego produktu mogą być dwoma różnymi zakresami uprawnień.

Fair use także nie zakończyło sprawy

LEGO powoływało się również na fair use, czyli amerykańską doktrynę pozwalającą w określonych sytuacjach korzystać z cudzych utworów bez osobnej zgody.

Sąd nie uznał jednak, że fair use pozwala zakończyć sprawę już na obecnym etapie. W sporze pozostają kwestie dotyczące m.in. podobieństwa obu projektów, charakteru wykorzystania oraz tego, czy stworzenie torsu minifigurki miało wystarczająco odmienny cel od oryginalnego dzieła.

To nadal nie jest końcowe stwierdzenie, że fair use na pewno nie znajdzie zastosowania. Oznacza jedynie, że argument ten nie wystarczył do zamknięcia głównych roszczeń na etapie summary judgment.

Co zostało w sprawie, a co odpadło

Dla uczciwego opisu sprawy kluczowe jest więc unikanie prostego zdania „LEGO przegrało”. To nie jest pełne rozstrzygnięcie procesu. LEGO nie uzyskało zakończenia najważniejszych roszczeń copyrightowych, ale jednocześnie odniosło częściowy sukces w odniesieniu do trade dress.

Dlaczego trade dress został oddalony

Roszczenie trade dress dotyczyło tego, czy charakterystyczny wygląd i stylistyka prac Concannona mogły działać jako oznaczenie źródła produktu i czy wersja LEGO mogła powodować konfuzję co do jego udziału lub poparcia.

Na obecnym etapie sąd uznał, że materiał nie pozwala rozsądnie stwierdzić, iż nabywcy zestawu mogli uważać Concannona za źródło lub sponsora kurtki minifigurki. Ta część sprawy została więc zakończona na korzyść LEGO.

Co ta sprawa może znaczyć dla licencjonowanych zestawów

Największa wartość tej sprawy wykracza poza konkretny zestaw Queer Eye. Pokazuje ona, jak skomplikowany może być łańcuch praw przy produktach opartych na filmach, serialach i prawdziwych osobach.

Licencjobiorca może mieć prawa do marki, postaci i podobizny aktora, ale jednocześnie w samym obrazie mogą znajdować się niezależne dzieła należące do innych twórców. Dotyczy to nie tylko ubrań, ale również grafik, dzieł sztuki, projektów biżuterii czy tatuaży.

Dla producenta licencjonowanego produktu oznacza to konieczność sprawdzania nie tylko głównej licencji, ale również praw do elementów, które zamierza odwzorować w produkcie.

Co dalej

Sprawa nie jest zakończona. Po decyzji z końca września strony mają poinformować sąd, czy wracają do rozmów ugodowych, czy też proponują harmonogram dalszego postępowania i procesu.

Najważniejsze na dziś jest więc to, że główne roszczenia copyrightowe Concannona pozostają otwarte. Jednocześnie trade dress zostało oddalone, a odpowiedzialność LEGO za naruszenie praw autorskich nadal nie została ostatecznie przesądzona.

Najważniejszy wniosek: sprawa kurtki z Queer Eye pokazuje, że przy produktach licencjonowanych samo posiadanie praw do serialu i wizerunku jego gwiazd może nie wystarczyć, jeśli w produkcie odwzorowywane są niezależne dzieła należące do osób trzecich.