Cztery wersje główki LEGO. Co oznaczają numery 3626a, 3626b, 3626c i 28621?

Główka minifigurki LEGO wydaje się jednym z najprostszych elementów całego systemu. Ma cylindryczny kształt, charakterystyczny wypust na górze i miejsce do połączenia z torsem. Jednak przez ponad 50 lat zmieniano jej konstrukcję kilkukrotnie. Różnice widać najlepiej wtedy, gdy spojrzymy na główkę od góry.

Solid Stud, Blocked Open Stud, Hollow Stud i Vented Stud to cztery odmiany, które dokumentują historię projektowania minifigurek. Ich znaczenie wykracza poza wygląd: wiąże się z bezpieczeństwem, zmianami form produkcyjnych i problemami z identyfikacją części na rynku kolekcjonerskim. Ważne zastrzeżenie: nie są to cztery kolejne, rozłączne epoki. Niektóre formy produkowano równolegle.

3626a — pełny wypust, od którego wszystko się zaczęło

Pierwsza z pokazanych odmian, 3626a (Solid Stud), ma całkowicie zamknięty wypust. Z góry wygląda jak klasyczny, pełny stud znany z innych klocków LEGO.

Historia tej formy sięga 1975 roku, czyli okresu wcześniejszego niż debiut współczesnej, ruchomej minifigurki w 1978 roku. Główki tego typu występowały już w uproszczonych figurkach, które nie miały jeszcze ruchomych ramion i nóg.

Kiedy trzy lata później wprowadzono minifigurkę z charakterystycznym uśmiechem, pełny wypust pozostał elementem jej konstrukcji. BrickLink podaje dla nienadrukowanego wariantu 3626a okres 1975–1987. To lata występowania w katalogowanych zestawach, a nie gwarancja, że każda partia produkcyjna we wszystkich krajach zmieniła się dokładnie w tym samym momencie.

Dzisiaj pełny stud może być ważną wskazówką przy odtwarzaniu starszych zestawów. Nie wystarczy jednak samo spojrzenie na górę główki, aby potwierdzić jej autentyczność lub dokładny rok pochodzenia.

3626b — trzy otwory ukryte w jednym wypuście

Około 1987 roku pojawiła się forma 3626b (Blocked Open Stud). Górny wypust nie był już jednolitą powierzchnią. Wewnątrz pozostawiono trzy otwory rozdzielone przegrodami przypominającymi literę Y.

Zmiana nie oznaczała odejścia od klasycznej sylwetki minifigurki. Z zewnątrz główka nadal miała podobny kształt i mogła współpracować z odpowiednimi nakryciami głowy oraz innymi elementami.

Różnica dotyczyła wnętrza wypustu. Dzięki otwartej konstrukcji możliwe stało się stworzenie drogi przepływu powietrza przez element.

Według zestawienia BrickNerd forma 3626b występowała od 1987 roku i była stosowana jeszcze do około 2016 roku. Oznacza to, że jej historia częściowo pokrywa się z okresem używania późniejszych form.

To ważne dla kolekcjonerów: starszy wariant nie zawsze znikał natychmiast po pojawieniu się nowego.

3626c — prosty, pusty wypust

Kolejna forma to 3626c (Hollow Stud), w której zamiast trzech mniejszych otworów widoczny jest jeden większy, okrągły otwór.

BrickNerd wskazuje rok 2008 jako początek występowania tej odmiany. Nie oznacza to jednak, że od tego momentu każda minifigurka otrzymywała właśnie taką główkę.

Zmiana była niewielka z punktu widzenia wyglądu gotowej postaci, ale istotna dla katalogowania elementów. W przeciwieństwie do 3626b, której przegrody dzielą wypust na trzy części, 3626c ma prostszy, otwarty kształt.

Dla osoby budującej własne modele różnica może nie mieć większego znaczenia. Dla kolekcjonera odtwarzającego konkretną figurkę, szczególnie starszą, może być istotnym detalem.

Warto też pamiętać, że pod popularnymi oznaczeniami katalogowymi potrafią kryć się dodatkowe różnice. BrickLink odnotowuje między innymi odmiany główek z dodatkowym otworem centralnym. Cztery warianty z porównania nie wyczerpują wszystkich historycznych szczegółów form.

28621 — dwa otwory zamiast trzech

Czwarty przykład, 28621 (Vented Stud), ponownie wprowadza wewnętrzną przegrodę. Tym razem dzieli ona otwór na dwie części.

W uproszczeniu można powiedzieć, że od góry przypomina gruby pionowy pasek, po którego bokach pozostają dwa prześwity. Tym właśnie różni się od konstrukcji 3626b z trzema otworami.

W katalogach forma 28621 jest szczególnie często kojarzona z główkami przezroczystymi. Nie jest jednak ograniczona wyłącznie do transparentnych kolorów.

New Elementary dokumentowało w październiku 2023 roku kolejne wersje 28621 w nieprzezroczystych kolorach udostępnianych przez LEGO Pick a Brick, między innymi tan, light aqua i dark turquoise.

Z datowaniem tej odmiany trzeba zachować ostrożność. W niektórych zestawieniach pojawia się rok 2013, lecz nie oznacza on automatycznie rozpoczęcia produkcji. W dyskusji katalogowej BrickLink z 2022 roku wskazano, że rok 2013 przypisano do wariantu występującego jako alternatywa w inwentarzu zestawu produkowanego od tego roku; taki zapis nie potwierdza faktycznej daty wprowadzenia formy. Nie traktujemy więc 2013 roku jako bezspornie ustalonej daty debiutu formy 28621.

Porównanie czterech wariantów

Daty na podstawie BrickLink i BrickNerd. Nie wyznaczają czterech sztywnych okresów; częściowo się nakładają, a przypisanie formy do zestawu może zależeć również od partii produkcyjnej.

Dlaczego LEGO zrobiło otwór w główce minifigurki?

Jedna z najciekawszych informacji dotyczy bezpieczeństwa.

W 2008 roku Gizmodo opublikowało odpowiedź LEGO na pytanie o otwór w główce: projekt przewidywał możliwość przepływu powietrza w sytuacji, gdyby element utkwił dziecku w gardle. Wyjaśnienie to zostało później przytoczone między innymi przez Fast Company w 2013 roku.

Ten szczegół pokazuje, że drobna zmiana formy może być podyktowana czymś ważniejszym niż oszczędność tworzywa czy wygląd.

Nie należy jednak wyciągać z tego błędnego wniosku, że główka z otworem jest bezpieczna do połknięcia albo zapewnia możliwość oddychania w każdych okolicznościach. Małe elementy nadal stanowią zagrożenie zadławieniem.

Warto też rozróżnić dwie rzeczy: mamy udokumentowane wyjaśnienie celu zastosowania otworu, ale nie mamy w dostępnych źródłach technicznego uzasadnienia każdej kolejnej zmiany geometrii z trzech prześwitów na jeden lub dwa. Przypisywanie wszystkim wariantom jednego, dokładnie potwierdzonego powodu byłoby zbyt daleko idącym uproszczeniem.

Dlaczego BrickLink nie zawsze pokazuje te same numery?

Tutaj pojawia się problem praktyczny.

W popularnych poradnikach nadal można znaleźć cztery osobne oznaczenia: 3626a, 3626b, 3626c i 28621. Takie rozróżnienie jest przydatne, ponieważ opisuje to, co widać na rzeczywistym elemencie.

Jednak BrickLink w 2024 roku rozpoczął łączenie wielu katalogowych wariantów części, w tym główek z różnymi rodzajami wypustów.

Obecnie karta nienadrukowanej główki oznaczonej jako 3626 wymienia między innymi 3626b, 3626c i 28621 jako alternatywne numery, a różnice kształtu opisuje w uwagach. Starsza pełna forma 3626a pozostaje osobną pozycją.

Dla kupującego oznacza to, że wyszukanie numeru 3626 nie zawsze wystarczy do określenia, jaki wypust ma egzemplarz oferowany przez sprzedawcę.

Z kolei Rebrickable i Brick Architect nadal pomagają rozróżnić te cztery konstrukcje.

Jak rozpoznać właściwą główkę przed zakupem?

Jeżeli kupujemy minifigurkę wyłącznie do zabawy albo do własnej konstrukcji, często wystarczy zgodność koloru, nadruku i połączeń.

Sytuacja wygląda inaczej przy odtwarzaniu konkretnego historycznego egzemplarza. Najlepiej wykonać kilka prostych czynności:

1. Zacznij od numeru zestawu i figurki. Sprawdź, z którego roku pochodzi i jakie odmiany główki występowały w katalogach.
2. Obejrzyj wypust od góry. Pełny stud, trzy otwory, jeden okrągły otwór i dwa otwory są łatwe do rozróżnienia na dobrym zdjęciu.
3. Porównaj nadruk i kolor. Sama zgodność formy nie potwierdza, że główka pochodzi od właściwej postaci.
4. Poproś sprzedawcę o dodatkowe zdjęcie. Szczególnie wtedy, gdy oferta wykorzystuje zdjęcie katalogowe zamiast fotografii rzeczywistej części.
5. Nie utożsamiaj daty zestawu z datą produkcji pojedynczej główki. Formy mogły występować równolegle, a część mogła zostać wymieniona przez poprzedniego właściciela.

Przy porównywaniu bardzo starych egzemplarzy można też zwracać uwagę na inne szczegóły formowania, lecz nie należy na tej podstawie przypisywać główce konkretnego roku bez dodatkowych dowodów. Więcej praktycznych wskazówek znajdziesz w naszym poradniku jak ocenić stan używanej minifigurki LEGO przed zakupem.

Czy starsza forma jest automatycznie cenniejsza?

Niekoniecznie.

Pełny wypust może wskazywać na starszą konstrukcję, ale nie oznacza, że każda główka 3626a ma wysoką wartość kolekcjonerską.

Cena zależy również od koloru, nadruku, stanu zachowania, dostępności i zapotrzebowania na konkretny wariant. W przypadku kompletnych minifigurek szczególnie istotne może być to, czy wszystkie części odpowiadają oryginalnej konfiguracji postaci.

Nie warto więc kupować dowolnej starej główki z myślą o pewnym wzroście wartości. Znacznie rozsądniej najpierw sprawdzić, czy dana odmiana jest rzeczywiście poszukiwana i czy pozwala prawidłowo odtworzyć określony zestaw.

Mały detal, który opowiada historię całej minifigurki

Cztery pokazane formy udowadniają, że historia LEGO nie składa się wyłącznie z wielkich zmian: nowych systemów, serii czy licencjonowanych bohaterów.

Czasami istotne modyfikacje są prawie niewidoczne.

Główka, której podstawowa sylwetka przetrwała dziesięciolecia, zmieniała się także od środka. Pełny wypust ustępował miejsca rozwiązaniom z otworami, pojawiały się kolejne formy, a katalogi próbowały nadążyć za ich różnorodnością.

Dla zwykłego użytkownika to niewielki szczegół. Dla osoby kolekcjonującej i dokumentującej minifigurki — ciekawy fragment historii projektowania LEGO, który można odkryć bez rozbierania całego zestawu. Wystarczy zdjąć czapkę albo włosy i spojrzeć na główkę z góry.

Źródła i dalsza lektura

• BrickLink — główka 3626a, Solid Stud (1975–1987).
• BrickLink — główka 3626, lista scalonych wariantów.
• Brick Architect — porównanie oznaczeń główek 3626.
• BrickNerd — historia odcieni i form główek.
• New Elementary — warianty 28621 w Pick a Brick, październik 2023.
• Gizmodo — pierwotna wypowiedź LEGO o otworze w główce (2008).
• Fast Company — omówienie wypowiedzi LEGO (2013).
• BrickLink Forum — dyskusja o dacie katalogowej 28621 (2022).
• Brick Fanatics — zmiany katalogowania części BrickLink w 2024 roku.