Dlaczego jeden klocek LEGO może mieć kilka numerów? Od 3001 do współczesnych Element ID

Na spodzie klasycznego klocka 2 × 4 można znaleźć numer 3001. W starszym systemie biały wariant tego samego klocka występował jako 300101. W nowszej instrukcji konkretna wersja kolorystyczna może mieć jeszcze inny, siedmiocyfrowy numer. Wszystkie te oznaczenia mogą być poprawne.

Nie jest to rezultat jednej zmiany ani bałaganu w katalogu. LEGO przez dziesięciolecia zmieniało sposób identyfikowania elementów. Najprościej można wyróżnić trzy etapy: numer projektu określający konstrukcję części, późniejszy numer powstający przez połączenie projektu z kodem koloru oraz współczesne siedmiocyfrowe identyfikatory przypisywane konkretnym elementom.

Internet nie spowodował tych zmian. Sprawił za to, że dziś jednocześnie korzystamy z oznaczeń LEGO, BrickLinka i innych katalogów. W rezultacie różnice pomiędzy kolejnymi systemami są znacznie bardziej widoczne.

Pierwsza epoka: numer projektu części

Punktem wyjścia jest Design ID, czyli numer projektu. Oficjalna pomoc LEGO wyjaśnia, że wiele części ma cztero- lub pięciocyfrowy numer projektu wytłoczony po wewnętrznej stronie elementu. LEGO zaleca połączenie tego numeru z informacją o kolorze, jeżeli chcemy dokładniej zidentyfikować konkretną część.

Dobrym przykładem jest klasyczny klocek 2 × 4 o Design ID 3001.

Według historycznego opracowania Brickset numery projektów były prawdopodobnie stosowane wewnętrznie przez LEGO od około 1968 roku. Na samych elementach zaczęły pojawiać się mniej więcej w połowie lat 80. Numeracja rozpoczynająca się od 3001 obejmowała kolejne rodziny podstawowych części.

Design ID pozwala rozpoznać projekt, lecz sam w sobie nie określa koloru. Czerwony, biały i niebieski klocek tego samego projektu mogą więc mieć wspólny Design ID.

Właśnie dlatego sam numer znaleziony na spodzie starego klocka nie zawsze wystarczy, jeżeli chcemy kupić dokładnie taki sam element.

Druga epoka: numer projektu połączony z kolorem

Starszy system identyfikowania konkretnej kombinacji części i koloru był znacznie bardziej czytelny niż dzisiejszy.

Numer tworzono przez połączenie oznaczenia projektu z kodem koloru. Brickset podaje bardzo dobry przykład:

3001 + 01 = 300101

3001 oznacza projekt klasycznego klocka 2 × 4. Kod 01 odnosi się w tym systemie do koloru białego. Wynikiem jest sześciocyfrowy numer 300101, który identyfikuje biały klocek tego projektu.

Podobnie wyglądał przykład zielonej choinki. Design ID 3471 połączony z kodem koloru 28 dawał numer 347128.

W tym systemie numer można było więc w pewnym sensie przeczytać:

projekt + kolor = konkretny element.

BrickLink opisuje ten dawny sposób w podobny sposób. PCC, czyli Part and Color Combination Code, pierwotnie powstawał przez połączenie numeru formy z kodem koloru. Najczęściej dawało to sześć cyfr w układzie 4 + 2. Zdarzały się również numery siedmiocyfrowe wynikające z układu 5 + 2 albo 4 + 3.

To ostatnie jest ważne. Nie każdy siedmiocyfrowy numer automatycznie oznacza współczesny system.

W początkach lat 90. LEGO miało już pięciocyfrowe numery projektów. Próba dalszego stosowania starej zasady mogła więc dać siedem cyfr. Brickset podaje jako przykład numer 3000001.

Trzecia epoka: siedmiocyfrowy numer z centralnej puli

Według Brickset zasadnicza zmiana nastąpiła w 1994 roku, kiedy LEGO wdrożyło system SAP. Dotychczasową metodę składania numeru z projektu i kodu koloru zastąpiono przydzielaniem kolejnych siedmiocyfrowych identyfikatorów. Brickset wskazuje, że nowa seria rozpoczynała się w okolicach 4100000.

BrickLink potwierdza samą zmianę sposobu numerowania. Dawne składanie numeru z formy i koloru zostało porzucone na rzecz siedmiocyfrowych numerów przydzielanych z większej puli. Numery tej samej serii zaczęto wykorzystywać również do innych pozycji w systemie materiałowym LEGO, nie tylko do formowanych z plastiku części.

I tutaj pojawia się najważniejsze nieporozumienie dotyczące dzisiejszej numeracji.

Współczesny siedmiocyfrowy Element ID wskazuje konkretną część w konkretnym kolorze, lecz koloru nie da się już odczytać z końcówki numeru.

BrickLink używa dla takiego identyfikatora określenia PCC — Part and Color Combination Code — i wyjaśnia, że jest to jego nazwa dla LEGO Element ID identyfikującego część w określonym kolorze.

Kolor jest zatem związany z numerem. Nie jest jednak zakodowany w prosty sposób podobny do dawnego 3001 + 01.

To zasadnicza różnica między drugą i trzecią epoką numeracji.

Jeden kolor i jeden projekt nie gwarantują jednego numeru

Można byłoby przypuszczać, że po wprowadzeniu siedmiocyfrowych identyfikatorów każda kombinacja projektu i koloru otrzymała jeden numer na zawsze.

Tak nie jest.

BrickLink podaje obecnie, że ta sama część w tym samym kolorze może mieć w katalogu nawet kilka różnych PCC. Dokumentacja serwisu mówi wprost o możliwości występowania do dziesięciu takich kodów dla jednej kombinacji.

Nowsza dokumentacja BrickLinka dodatkowo wyjaśnia, że Element ID często zmieniają się z czasem. Dla stale produkowanych kombinacji części i koloru wiele mapowań nie jest niczym wyjątkowym.

Brickset pokazuje to na konkretnym przykładzie skosu 1 × 6 × 5. Ten sam projekt i kolor miał numer 4117031 w 1999 roku, 4215714 w 2004 roku oraz 6223277 po ponownym pojawieniu się w 2018 roku.

Oznacza to, że nie istnieje uniwersalna zasada:

jeden Design ID + jeden kolor = jeden Element ID na zawsze.

To właśnie tutaj zaczyna się największy problem z próbą automatycznego tłumaczenia starych numerów na nowe.

Nie każdy system ma odpowiednik w innym systemie

Przy popularnych częściach produkowanych przez wiele lat zwykle dysponujemy dużą liczbą danych historycznych. Możemy znaleźć stary numer, Design ID i kilka późniejszych Element ID.

Przy mniej popularnych lub dawno wycofanych częściach sytuacja może wyglądać inaczej.

Element mógł zniknąć przed wprowadzeniem późniejszego systemu. Konstrukcja mogła zostać zmieniona i otrzymać nowy Design ID. Konkretny kolor mógł przestać być produkowany. Sam katalog BrickLinka również zawiera pozycje, dla których brakuje przypisanego PCC. Serwis posiada nawet mechanizm zgłaszania brakujących kodów PCC.

Nie można więc zakładać, że każdy stary sześciocyfrowy numer ma jeden współczesny siedmiocyfrowy następnik.

Możliwe są różne sytuacje: jeden numer ma czytelne późniejsze mapowanie, dla tej samej kombinacji istnieje kilka Element ID, nowsza wersja części otrzymała nowy Design ID albo bezpośredniego odpowiednika po prostu nie ma.

Najbardziej problematyczne stają się kombinacje z historycznymi kolorami.

Grey, Light Grey i Dark Grey: tutaj zaczynają się schody

Szarości są bardzo dobrym przykładem problemu, ponieważ dodatkowo nakładają się na siebie dwa różne systemy nazewnictwa kolorów: LEGO i BrickLink.

Według aktualnego przewodnika BrickLink:

Light Gray w BrickLinku odpowiada kolorowi LEGO Grey – 2.

Very Light Gray odpowiada LEGO Light Grey – 103.

Dark Gray odpowiada LEGO Dark Grey – 27.

Już same nazwy mogą więc wprowadzić w błąd. Bricklinkowe Light Gray nie oznacza legowego Light Grey 103. To dwa różne kolory.

Do tego dochodzą współczesne szarości:

Light Bluish Gray w BrickLinku odpowiada LEGO Medium Stone Grey – 194.

Dark Bluish Gray odpowiada LEGO Dark Stone Grey – 199.

Są to osobne pozycje kolorystyczne. Nie należy traktować dawnych Grey i Dark Grey jako starszych nazw dzisiejszych Light Bluish Gray i Dark Bluish Gray.

Szczególnym przypadkiem jest LEGO Light Grey 103, nazywany przez BrickLink Very Light Gray. Według katalogu BrickLinka występował w latach 1997–2004 i ma znacznie mniejszą reprezentację niż podstawowy Grey.

I właśnie tutaj problem z numerami robi się najbardziej praktyczny.

Jeżeli stara część występowała w Grey 2, nie oznacza to, że jej wariant w Medium Stone Grey 194 jest tym samym elementem katalogowym. Projekt może wyglądać identycznie, lecz kolor jest inny. W konsekwencji konkretna kombinacja części i koloru wymaga innej identyfikacji.

Nie każda część wyprodukowana w starym kolorze musiała również istnieć w późniejszej palecie. Nie każda nowa wersja projektu musiała być produkowana w dawnych barwach.

Dlatego przy odbudowie starszych zestawów nie wystarczy znaleźć właściwego kształtu w „jakimś szarym”.

Ten sam problem działa również w drugą stronę

Warto pamiętać, że brak relacji 1:1 nie dotyczy tylko starych numerów.

Nowy Element ID również nie musi prowadzić do jednego numeru katalogowego w zewnętrznej bazie. BrickLink sam zaznacza, że jego Item Number i LEGO Design ID mogą się różnić. Przyczyną mogą być między innymi różnice pomiędzy numerem formy i Design ID, dekorowane elementy, zespoły części albo późniejsze warianty projektu.

Dlatego podczas poszukiwania części możemy spotkać jednocześnie:

• numer wytłoczony na klocku,
• LEGO Design ID,
• dawny numer powstały z projektu i koloru,
• siedmiocyfrowy LEGO Element ID,
• BrickLink Item Number,
• BrickLink PCC.

Czasem kilka z tych wartości będzie takich samych. Czasem będą zupełnie różne.

Gdzie szukać właściwego numeru?

W przypadku nowszych zestawów sytuacja jest najprostsza. LEGO podaje Element ID na liście części znajdującej się na końcu instrukcji. Oficjalna pomoc LEGO wskazuje również, że zarówno Element ID, jak i Design ID można wykorzystać podczas wyszukiwania części.

BrickLink podaje bardziej konkretną granicę dla swoich danych: PCC można znaleźć na listach elementów w instrukcjach zestawów po 2007 roku.

Jeżeli mamy wyłącznie luźny klocek, warto zacząć od numeru znajdującego się na jego wewnętrznej stronie. Następnie trzeba ustalić kolor. Przy współczesnych częściach zwykle szybko doprowadzi to do odpowiednich Element ID.

Przy starych zestawach warto zachować większą ostrożność. Szczególnie dotyczy to Grey, Light Grey i Dark Grey oraz części, które były wycofywane, ponownie wprowadzane albo zmieniały Design ID.

W takim przypadku nie szukamy na siłę jednego „nowego numeru”. Szukamy historii konkretnego projektu i konkretnego koloru.

Trzy epoki numeracji, które dziś widzimy jednocześnie

Historia numeracji LEGO jest łatwiejsza do zrozumienia, kiedy rozdzielimy ją na trzy warstwy.

Najpierw mamy Design ID, czyli numer projektu części.

Później stosowano numer konkretnego wariantu zbudowany z numeru projektu oraz kodu koloru, przykładowo 3001 + 01 = 300101.

Następnie LEGO przeszło na siedmiocyfrowe identyfikatory przydzielane z centralnej puli. Według Brickset zmiana była związana z wdrożeniem SAP w 1994 roku.

Dzisiejszy Element ID nadal mówi nam, że chodzi o konkretną część w konkretnym kolorze. Nie pozwala jednak odczytać koloru z samych cyfr. Do tego jeden projekt i kolor mogą w różnych okresach otrzymywać różne Element ID.

Największe trudności zaczynają się przy elementach historycznych, szczególnie tych produkowanych w wycofanych kolorach. Grey, Light Grey i Dark Grey dobrze pokazują, dlaczego nie istnieje jedna tabela pozwalająca bez wyjątku przeliczyć wszystkie stare oznaczenia na współczesne.

Numer 3001, 300101 i siedmiocyfrowy Element ID nie muszą ze sobą konkurować. Mogą po prostu opisywać ten sam świat klocków w trzech różnych epokach katalogowania.