To piąta część serii „Jak czyścić klocki LEGO?”. W poprzednich odcinkach opisaliśmy usuwanie plasteliny i Play-Doh, czyszczenie kurzu z gotowych modeli, tłuszcz, jedzenie i słodkie napoje oraz mycie i bezpieczne suszenie większej liczby elementów.
Tym razem zajmujemy się częściami dekorowanymi.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: naklejka jest osobną warstwą przyklejoną do elementu, nadruk znajduje się bezpośrednio na jego powierzchni. Z tego powodu naklejkę warto traktować ostrożniej podczas kontaktu z wodą.
Najpierw sprawdź, czy to naklejka, czy nadruk
Przed czyszczeniem warto upewnić się, z jakim rodzajem dekoracji mamy do czynienia.
Naklejkę zazwyczaj można rozpoznać po widocznej krawędzi. Pod odpowiednim kątem widać cienką warstwę materiału na powierzchni elementu.
Nadruk nie ma takiej krawędzi. Grafika została naniesiona bezpośrednio na klocek.
To ważne, ponieważ sposób czyszczenia powinien uwzględniać konstrukcję dekoracji.
Jeżeli chcesz szerzej poznać różnice między tymi rozwiązaniami, opisaliśmy je w osobnym artykule: Dlaczego LEGO używa naklejek, skoro może robić nadruki?.
Jak czyścić klocek z naklejką?
Przy lekkim zabrudzeniu zacznij od najłagodniejszej metody.
Kurz usuń miękkim pędzlem lub suchą miękką ściereczką. Jeżeli na powierzchni znajduje się tłusty ślad albo lekki osad, użyj ściereczki delikatnie zwilżonej wodą.
Nie trzeba od razu zanurzać całego elementu.
Najbezpieczniej czyścić zabrudzenie miejscowo i ograniczyć ilość wody docierającej do krawędzi naklejki.
Dlaczego krawędzie naklejki są szczególnie ważne?
To właśnie tam woda może najłatwiej dostać się pod dekorację.
Jeżeli naklejka jest w dobrym stanie i mocno przylega do powierzchni, delikatne przetarcie nie powinno stanowić problemu. Nie ma jednak potrzeby celowo zalewać jej wodą.
Przy krawędziach wykonuj ruchy spokojnie i bez intensywnego pocierania.
Jeżeli zauważysz, że fragment naklejki już się unosi, nie przesuwaj ściereczki w kierunku przeciwnym do jej przylegania.
Czy element z naklejką można moczyć?
Przy gotowej naklejce nie traktujemy długiego moczenia jako standardowej metody czyszczenia.
LEGO opisuje użycie ciepłej wody z niewielką ilością łagodnego detergentu podczas samego naklejania, ponieważ zwilżona powierzchnia pozwala łatwiej ustawić dekorację. Nie jest to jednak instrukcja długiego moczenia elementów z już przyklejonymi naklejkami.
Dlatego przy gotowym dekorowanym elemencie lepiej ograniczyć kontakt z wodą do tego, co rzeczywiście jest potrzebne.
Jeżeli cały klocek jest mocno zabrudzony, najpierw spróbuj dokładnego czyszczenia miejscowego.
Co zrobić, kiedy naklejka już odchodzi?
Jeżeli krawędź dekoracji jest uniesiona, pomarszczona albo zaczyna się odklejać, czyszczenie wymaga jeszcze większej ostrożności.
Nie próbuj wcierać pod nią wody ani detergentu.
Nie szoruj jej krawędzi.
Najlepiej oczyścić sam plastik wokół naklejki i pozostawić uszkodzoną część dekoracji w spokoju.
Próba „doczyszczenia za wszelką cenę” może zakończyć się oderwaniem większego fragmentu.
Czy naklejkę można przykleić ponownie?
To zależy od jej wieku, stanu kleju i stopnia uszkodzenia.
W tym poradniku nie traktujemy ponownego klejenia jako części zwykłego czyszczenia. To osobny problem konserwacyjny.
Jeżeli naklejka zaczęła się odklejać, warto najpierw przerwać mycie. Dalsze manipulowanie mokrą dekoracją może tylko pogorszyć sytuację.
LEGO ma również procedurę dotyczącą wymiany brakujących lub uszkodzonych naklejek. Dostępność zamiennika zależy od konkretnego zestawu i aktualnych zapasów.
Jak czyścić nadrukowany element LEGO?
Nadruk jest łatwiejszy do czyszczenia pod jednym względem: nie ma krawędzi, pod którą może dostać się woda.
Nie oznacza to jednak, że warto go intensywnie szorować.
Przy lekkim zabrudzeniu zacznij od miękkiej wilgotnej ściereczki.
Jeżeli potrzebne jest dokładniejsze mycie, zwykły nadrukowany element można czyścić zgodnie z podstawowymi zaleceniami LEGO dotyczącymi klocków: ręcznie, w wodzie do 40°C, przy użyciu miękkiej ściereczki lub gąbki i ewentualnie niewielkiej ilości łagodnego detergentu.
Nie ma potrzeby stosować materiałów ściernych.
Starszy nadruk traktuj ostrożniej
Element sprzed wielu lat może mieć dużą wartość kolekcjonerską nawet wtedy, kiedy sama część nie wygląda szczególnie efektownie.
Jeżeli nadruk jest już częściowo starty, dalsze intensywne pocieranie nie poprawi jego wyglądu.
Przy starszych częściach warto zrezygnować z agresywnego czyszczenia i zaakceptować niewielki ślad zamiast ryzykować trwałe uszkodzenie dekoracji.
Dotyczy to szczególnie minifigurek, nadrukowanych kafelków, szyb oraz elementów z rzadkich zestawów.
Tłuste odciski na nadrukowanym kafelku
Na gładkich elementach dekorowanych odciski palców mogą być bardzo widoczne.
Najpierw użyj miękkiej lekko wilgotnej ściereczki.
Jeżeli sama woda nie wystarczy, można zastosować niewielką ilość łagodnego detergentu. Po czyszczeniu usuń jego pozostałości.
Nie dociskaj mocno materiału do grafiki.
Szczegółowo o tłustych zabrudzeniach pisaliśmy w części 3 naszej serii.
Kurz na naklejkach i nadrukach
W przypadku kurzu woda często w ogóle nie jest potrzebna.
Najpierw użyj miękkiego pędzla. Pozwala on dotrzeć do powierzchni dekoracji bez konieczności tarcia.
Przy naklejce szczególnie dobrze sprawdzą się ruchy prowadzone od środka dekoracji w stronę krawędzi bez podważania jej narożników.
Jeżeli kurz osiadł również między studami i w innych częściach modelu, pomocne będą zasady opisane w części 2 o czyszczeniu gotowych konstrukcji.
Co zrobić z plasteliną na naklejce?
To trudniejszy przypadek niż plastelina na zwykłym klocku.
Nie próbuj mocno zeskrobywać masy z powierzchni dekoracji.
Najpierw zdejmij palcami większy fragment bez wciskania go głębiej. Pozostałość spróbuj delikatnie usunąć bez intensywnego tarcia.
Jeżeli zabrudzenie znajduje się na samym plastiku obok naklejki, można oczyścić właśnie ten obszar.
Przy samej naklejce lepiej zatrzymać się wcześniej niż uszkodzić jej powierzchnię.
Podstawowe metody usuwania plasteliny opisaliśmy w części 1.
A słodki napój na naklejce?
Jeżeli cola lub sok trafiły na dekorowany element, najważniejsze jest usunięcie lepkiej pozostałości bez niepotrzebnego moczenia.
Miękką ściereczkę delikatnie zwilż wodą i przetrzyj zabrudzony obszar.
Jeżeli osad znajduje się na plastiku obok naklejki, można użyć niewielkiej ilości łagodnego detergentu.
Przy samej dekoracji ogranicz ilość wilgoci.
Po zakończeniu pozostaw element do naturalnego wyschnięcia.
Czy można używać szczoteczki do zębów?
Przy zwykłych plastikowych powierzchniach miękka szczoteczka bywa pomocna.
Na naklejce i nadruku nie jest jednak pierwszym wyborem.
Włosie może być bardziej agresywne niż miękka ściereczka. Przy starszej dekoracji intensywne szczotkowanie zwiększa ryzyko uszkodzenia powierzchni.
Szczoteczkę zostaw przede wszystkim do studów, zagłębień i miejsc znajdujących się obok dekoracji.
A gąbka melaminowa?
Nie traktujemy jej jako standardowego narzędzia do czyszczenia dekorowanych elementów LEGO.
Gąbka melaminowa działa ściernie. To dokładnie ta cecha, której nie potrzebujemy przy nadrukach i naklejkach.
Jeżeli celem jest zachowanie grafiki, znacznie bezpieczniejszym początkiem jest miękka ściereczka i łagodna metoda.
Czy można używać alkoholu albo acetonu?
Nie zalecamy takich preparatów do zwykłego czyszczenia dekorowanych elementów LEGO.
Aceton i inne agresywne rozpuszczalniki mogą stworzyć większy problem niż samo zabrudzenie.
Przy nadruku ryzykujemy uszkodzenie grafiki. Przy naklejce dochodzi jeszcze możliwość uszkodzenia samego materiału dekoracji oraz kleju.
Podstawowe zalecenia LEGO dotyczące czyszczenia opierają się na wodzie, miękkiej ściereczce lub gąbce oraz łagodnym detergencie.
Czy warto myć kilka dekorowanych elementów razem?
Jeżeli są to zwykłe nadrukowane części w dobrym stanie, można traktować je ostrożnie podobnie jak inne klocki.
Elementy z naklejkami lepiej jednak oglądać osobno przed myciem.
Jedna naklejka może być w idealnym stanie, druga może już mieć podniesiony narożnik.
Wrzucenie wszystkich do jednego pojemnika utrudnia kontrolowanie tego, co dzieje się z każdą dekoracją.
Jak suszyć elementy z naklejkami i nadrukami?
Nie używaj wysokiej temperatury.
Po czyszczeniu pozostaw elementy w przewiewnym miejscu do naturalnego wyschnięcia.
LEGO odradza suszarkę do włosów, piekarnik i mikrofalówkę. Nie zaleca również suszenia mokrych klocków w bezpośrednim słońcu.
Przy naklejce warto położyć element tak, żeby woda nie gromadziła się przy jej krawędzi.
Ogólne zasady suszenia opisaliśmy szerzej w części 4 naszej serii.
Czego nie robić przy naklejkach i nadrukach?
- Nie szoruj naklejki twardą szczotką.
- Nie trzyj mocno nadruku.
- Nie zaczynaj od alkoholu, acetonu lub agresywnych rozpuszczalników.
- Nie używaj materiałów ściernych.
- Nie mocz bez potrzeby elementu z naklejką.
- Nie wcieraj wody pod podniesioną krawędź naklejki.
- Nie próbuj agresywnie usuwać przebarwienia z nadruku.
- Nie susz dekorowanych elementów wysoką temperaturą.
- Przy starszych częściach nie ryzykuj trwałego uszkodzenia tylko po to, żeby usunąć niewielki ślad.
Naklejka wymaga więcej ostrożności niż nadruk
Najważniejsza różnica sprowadza się do konstrukcji dekoracji.
Nadruk znajduje się bezpośrednio na powierzchni elementu. Naklejka jest dodatkową warstwą z własnymi krawędziami i warstwą klejącą.
Dlatego zwykły nadrukowany klocek można zazwyczaj czyścić podobnie jak inne elementy, zachowując delikatność przy samej grafice. Przy naklejce lepiej ograniczyć moczenie i pracować miejscowo.
W obu przypadkach nie ma potrzeby zaczynać od silnej chemii.
To piąta część naszej serii. W części 6 „Jak czyścić klocki LEGO?” zajmiemy się pożółkłymi białymi elementami i wyjaśnimy, kiedy problemem jest brud, a kiedy trwałe przebarwienie tworzywa.
