Od drewnianych żaluzji do współczesnych okiennic. Jak LEGO zmieniało jeden detal przez ponad 50 lat

Są takie elementy LEGO, które nie są ani spektakularne, ani szczególnie duże, ale wystarczy jeden rzut oka, żeby od razu uruchomiły nostalgię. Do tej grupy bez wątpienia należą stare okiennice.

Dla wielu fanów to właśnie one były jednym z tych drobnych architektonicznych detali, które sprawiały, że budynek wyglądał jak prawdziwy dom. Szczególnie starsze wersje przypominały miniaturowe drewniane żaluzje albo okiennice z domów kojarzących się z południem Europy.

LEGO nigdy nie nazywało ich „hiszpańskimi roletkami”. To po prostu bardzo naturalne skojarzenie estetyczne. I właśnie dlatego warto prześledzić, jak ten detal zmieniał się przez ponad pół wieku.

3582 — mała okiennica, która pojawiła się już w 1973 roku

Jednym z najstarszych i najbardziej charakterystycznych elementów tego typu była Shutter for Window 1 x 2 x 2, numer części 3582.

BrickLink datuje jej obecność na lata 1973–2003 i wskazuje, że pojawiła się w 97 zestawach. To niezwykle długi okres jak na tak niewielki detal architektoniczny.

Element miał wąskie poziome listewki i od razu wyglądał jak mała drewniana żaluzja. Występował w zestawach LEGOLAND, Town, Train, Castle, Western, Technic i wielu zestawach uniwersalnych.

To pokazuje, jak wszechstronny był mimo bardzo wyraźnej stylistyki. Mógł pełnić funkcję klasycznej okiennicy, ale równie dobrze działał jako dekoracyjny panel albo detal pojazdu.

3856 — większa klasyczna okiennica, która stała się ikoną

Jeszcze bardziej rozpoznawalna jest większa okiennica 1 x 2 x 3, numer 3856.

BrickLink podaje, że była produkowana od 1978 do 2007 roku i trafiła do 148 zestawów.

To właśnie ta część najmocniej kojarzy się ze starym LEGO Town, Pirates, Castle i budynkami o bardziej tradycyjnej architekturze. Dzięki większej wysokości jeszcze mocniej przypominała klasyczne drewniane okiennice z listewkami.

W zestawach takich jak Black Seas Barracuda 6285 czy różne budynki miejskie i forteczne pomagała budować klimat bez potrzeby stosowania wielu drobnych elementów dekoracyjnych.

Wariant z rowkiem i bez rowka

3856 ma jeszcze jedną ciekawostkę dla kolekcjonerów części.

BrickLink odnotowuje warianty z rowkiem wokół krawędzi okiennicy oraz bez tego rowka.

Dla większości użytkowników nie zmienia to sposobu budowania, ale dla kolekcjonerów i osób katalogujących stare części jest to dobry przykład na to, jak nawet pozornie identyczny element może mieć kilka form produkcyjnych.

Stara okiennica była bardzo mocno „okiennicą”

W starszym systemie element był bardzo silnie przypisany do swojej funkcji.

Patrząc na 3582 albo 3856, trudno nie zobaczyć w nich drewnianej żaluzji. To część, która natychmiast nadaje budynkowi konkretny charakter.

Dzięki temu kilka takich elementów potrafiło całkowicie zmienić klimat prostej fasady. Dom stawał się bardziej przytulny, portowy, kolonialny albo wręcz wakacyjny.

To dobry przykład starszej filozofii projektowania części: element był mniej neutralny, ale za to bardzo nastrojowy.

Dlaczego ten system zaczął znikać

Klasyczne okiennice współpracowały ze starszymi typami ramek i były mocno osadzone w konkretnym systemie okiennym.

Z czasem LEGO zaczęło coraz częściej projektować elementy bardziej modułowe i łatwiejsze do wykorzystania w kilku rolach.

To naturalny kierunek rozwoju systemu: część, która może być okiennicą, drzwiczkami, panelem lub osłoną, daje projektantowi większą swobodę niż detal przeznaczony prawie wyłącznie do jednego rodzaju okna.

60800 — krótki etap przejściowy

W 2008 roku pojawiła się nowa generacja większej okiennicy oznaczona numerem 60800.

Był to element o zupełnie innej konstrukcji, z własnymi bocznymi zawiasami. Jego żywot był jednak krótki — BrickLink wiąże ten wariant tylko z okresem 2008–2010 i niewielką liczbą zestawów.

To wygląda dziś jak etap przejściowy pomiędzy starym wyspecjalizowanym systemem a rozwiązaniem, które miało być bardziej uniwersalne.

60800a — współczesna okiennica z uchwytem

Trwalszym następcą została część 60800a, czyli Shutter for Window 1 x 2 x 3 with Hinges and Handle.

BrickLink notuje ją od 2008 do 2026 roku.

Jej konstrukcja jest bardziej modułowa niż w starych okiennicach. Ma własne zawiasy i uchwyt, więc łatwiej wykorzystać ją także poza klasycznym oknem.

Może działać jako drzwiczki, panel, osłona albo dekoracyjny fragment ściany. To dokładnie ten typ części, który pasuje do współczesnego LEGO: mniej przypisany do jednej roli, bardziej otwarty na reinterpretację.

Gdzie występuje nowszy typ

60800a pojawiała się w bardzo różnych zestawach.

W 10228 Haunted House wykorzystano cztery okiennice w reddish brown, które świetnie pasowały do starego, zaniedbanego domu. W 3677 Red Cargo Train element pojawił się w dark bluish gray, a w 41318 Heartlake Hospital w bieli.

Znajdziemy ją też w zestawach The Lone Ranger, takich jak 79109 Colby City Showdown i 79110 Silver Mine Shootout.

To dobrze pokazuje jej uniwersalność. Ten sam element może wyglądać jak stara drewniana okiennica, przemysłowa klapa albo czysty biały panel w nowoczesnym budynku.

Od dekoracji do elementu wielofunkcyjnego

Historia okiennic LEGO dobrze pokazuje zmianę całej filozofii projektowania części.

Starsze elementy były:

• bardzo stylizowane,
• mocno przypisane do jednej funkcji,
• pełne charakteru architektonicznego,
• idealne do budowania klimatu.

Nowsze są:

• bardziej modułowe,
• łatwiejsze do użycia poza oknem,
• bardziej neutralne stylistycznie,
• bardziej elastyczne w MOC-ach i projektach zestawów.

Nie znaczy to, że jedno podejście jest lepsze od drugiego.

Stare okiennice miały wyjątkowy urok właśnie dlatego, że od razu mówiły, czym są. Nowsze dają za to większą swobodę.

Mały element, duża historia designu

Od części 3582 z 1973 roku, przez klasyczne 3856, aż po 60800a używaną do dziś, okiennice pokazują ponad pół wieku zmian w sposobie projektowania LEGO.

To bardzo mały detal, ale dobrze widać w nim szerszy trend: od elementów mocno stylizowanych i charakterystycznych do części bardziej uniwersalnych i wielofunkcyjnych.

I może właśnie dlatego stare okiennice nadal budzą tak dużo nostalgii.

Nie były tylko czymś, co zamykało okno.

One od razu otwierały cały klimat budynku.